Iran-Economy
مرکز مطالعات لیبرالیسم – یوحنا نجدی و سعید قاسمی‌نژاد: در نیمه اول آبان ماه امسال، دو جلسه دیگر از دادگاه بابک زنجانی، دلال نفتی زندانی برگزار شد که طی آن، وی از روابط خود با مقام‌های دولتی و به ویژه مسوولان وزارت اطلاعات پرده برداشت. کاهش میزان واردات نفت چهار کشور آسیایی از ایران، بخشنامه رسمی درباره ممنوعیت واردات کالاهای امریکایی و همچنین فرسودگی شدید و ترکیدگی شماری از تاسیسات نفتی ایران از جمله دیگر خبرهای قابل توجه در دو هفته‌ی نخست آبان امسال به شمار می‌روند.
بخشنامه ممنوعیت ورود کالاهای امریکایی در پی هشدار علی خامنه‌ای
در پی نامه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی مبنی بر ضرورت جلوگیری از واردات کالاهای امریکایی، محمدرضا نعمت‌زاده، وزیر “صنعت، معدن و تجارت” واردات کالاهای “مصرفی” از امریکا به ایران را رسما ممنوع اعلام کرد.
آقای نعمت‌زاده در بخشنامه‌ای به تاریخ ۹ آبان ماه خطاب به معاونان و روسای ادارات کل “صنعت، معدن و تجارت” با اشاره به نامه اخیر رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرد که این مقام‌های مسوول باید «اجازه عرضه کالاهای مصرفی امریکا را که جنبه نمادین حضور امریکا در کشور هستند، ندهند».
پیش‌تر علی خامنه‌ای روز ۲۹ مهرماه در نامه‌ای به حسن روحانی، رییس جمهوری اسلامی ضمن برشمردن شروطی برای اجرای توافق هسته‌ای ایران با قدرت‌های غربی، بر ضرورت «پیگیری همه‌جانبه اقتصاد مقاومتی» و «تقویت تولید ملی» تاکید کرده و نوشته بود «از وارد کردن هرگونه مواد مصرفی از آمریکا جداً پرهیز شود».
بر اساس آمارهای گمرک جمهوری اسلامی ایران، در نیمه اول امسال ۱۱۹ قلم کالا از امریکا به ارزش بیش از ۳۷ میلیون دلار به ایران وارد شده که بخشی از این کالاها شامل فرآورده‌های زیبایی و آرایشی و مکمل‌های غذایی بوده است.
زکات سه میلیارد ریالی در اهر و پیشنهاد تشکیل “وزارت زکات”
امام‌جمعه شهرستان اهر در استان آذربایجان شرقی از جمع‌آوری ۳۲۰ میلیون تومان زکات در شش ماه نخست امسال در این شهرستان خبر داد.
به گزارش خبرگزاری “مهر”، جواد حاجی‌زاده روز ۱۲ آبان در سخنانی در جلسه “شورای زکات” این شهرستانگفت که در بهار و تابستان امسال از ۶۰ روستای اطراف اهر مجموعا ۳۲۰ میلیون تومان زکات شامل “گندم، جو و سیب” جمع‌آوری شده است.
در همین روز، حسن عباسی، از تئوریسین‌های نزدیک به سپاه پاسداران در سخنانی در یزد گفت : «ما اگر بخواهیم الگوی ایرانی و اسلامی معیشت را انجام دهیم و از دستورات قرآنی پیروی کنیم، به جای بانک و بورس و بیمه باید “وزارت زکات” داشته باشیم.»
وی با بیان اینکه «در اقتصاد قرآنی و خدامحور، خدا رزق و روزی را می‌رساند» ادامه داد: «ما نباید آن‌چه در قرآن و انقلاب و فرهنگ اسلامی خود داریم، کنار بگذاریم و الگوهای غرب را جایگزین کنیم زیرا این الگوها در غرب شکست‌خورده هستند.»
آقای عباسی ادعا کرد که «حتی بزرگان علم اقتصاد غرب اعتراف دارند که علم اقتصاد دنیا سقوط آزاد کرده است و دیگر نمی‌تواند برای مردم چاره‌ساز باشد».
بابک زنجانی و “بچه‌های وزارت اطلاعات”
چهارمین و پنجمین جلسه دادگاه بابک زنجانی، دلال نفتی محبوس در زندان اوین در روزهای نهم و دهم آبان ماه برگزار شد. وی در جریان چهارمین جلسه دادگاه خود وعده داد که بدهی‌های خود به وزارت نفت را ظرف دو روز از طریق ضمانت‌نامه‌ی یک “بانک معتبر خارجی” خواهد پرداخت. وعده‌ای که هم‌چون وعده‌های پیشین او عملی نشد.
وی در عین حال، کیفرخواست خود را یک “زورگیری” توصیف و بیژن نام‌دار زنگنه، وزیر نفت دولت حسن روحانی را متهم کرد طبق “دستوری مدیریت‌شده”، به “اقدامات سیاسی” دست می‌زند و با “منتقدان” خود برخورد می‌کند.
زنجانی افزود: «ما را اخلال‌گر نشان می‌دهند و من را از زندان و اعدام می‌ترسانند. من را از زندان و اعدام نترسانید؛ زیرا جانم را برای کشور گذاشته‌ام.»
وی یک روز بعد و در پنجمین جلسه دادگاه نیز از ارتباط نزدیک خود با وزارت اطلاعات دولت احمدی‌نژاد پرده برداشت و گفت: «در امارات از گیت فرودگاه که رد شدم من را بازداشت کردند و بردند. اگر بچه‌های وزارت اطلاعات و دوستان من نبودند نمی‌توانستیم کاری کنیم؛ من ۹ شب در سفارت ایران خوابیدم تا نتوانند من را بگیرند.»
او همچنین در واکنش به سخنان مقام‌های وزارت نفت ایران مبنی بر اینکه «اگر زنجانی می‌خواهد پول بدهد باید چک کنیم پولش خیلی تمیز باشد و حاصل فروش هرویین، اسلحه و مواد مخدر نباشد»، پول نفت ایران را “یکی از اصلی‌ترین کالاهای قاچاق” و “کالای سیاه در دنیا” دانست و گفت: «مگر وزارت نفت پولش را امروز از امام‌زاده آورده که از من پول تمیز می‌خواهد؟»
در پاسخ به این اظهارات، “وزیر نفت” دولت حسن روحانی روز ۱۰ آبان در اظهاراتی خطاب به زنجانی گفت: «چقدر داری که ۲ میلیارد یورو برایت پول خرد حساب می‌شود؟ ولی برای مردم ایران ۲ میلیارد یورو پول خرد نیست.»
بابک زنجانی روز ۹ دی‌ماه ۱۳۹۲ (۳۰ دسامبر ۲۰۱۳) و به دنبال ارایه‌ی سند جعلی مبنی بر پرداخت بیش از دو میلیارد دلار بدهی‌اش به حساب بانک مرکزی ایران از طریق بانکی در تاجیکستان، بازداشت شد. در نیمه اول مهرماه امسال، سه جلسه دادگاه آقای زنجانی برگزار گردید.
فرسودگی شدید و ترکیدگی تاسیسات نفتی
خبرگزاری “رویترز” روز ۸ آبان ماه در گزارشی نوشت که در سپتامبر گذشته، سه مشتری نفت ایران واردات نفت خود از این کشور را به میزان محسوسی نسبت به سپتامبر سال گذشته کاهش داده‌اند.
برآوردهای این گزارش که بر اساس “داده‌های ردیابی کشتی‌ها و آمارهای گمرکی” تنظیم شده حاکی از آن است که کشورهای چین و هند به عنوان بزرگ‌ترین مشتریان نفت ایران، واردات نفت خود در ماه سپتامبر را به ترتیب ۱۷ و ۳/۴ درصد نسبت به همین ماه در سال قبل کاهش داده‌اند.
واردات نفت ژاپن از ایران نیز در همین مدت ۱۵/۵ درصد کاهش یافته و کره جنوبی هم امسال نسبت به سال گذشته، ۳/۳ درصد نفت کمتری از ایران خریده است.
در خبری دیگر در خصوص صنعت نفت ایران، وزیر نفت جمهوری اسلامی روز ششم آبان از “مستهلک” بودن تأسیسات نفتی ایران و «ترکیدن بسیاری از لوله‌ها» در جریان انجام مانور «افزایش فشار تولید نفت» خبر داد.
به گزارش خبرگزاری “مهر”، بیژن زنگنه با تاکید بر اینکه “اکثر” تأسیساتِ کشور، “مستهلک‌” شده و «سال‌هاست عمر مفید خود را گذرانده‌اند»، گفت: «همین روز گذشته به دلیل انجام مانور، فشار تولید را بالا بردند که باعث ترکیدگی بسیاری از لوله‌ها شد.»
این‌ها در حالی است که مقام‌های وزارت نفت جمهوری اسلامی در پی افزایش تولید و صادرات نفت ایران هستند.
از جمله، امیرحسین زمانی‌نیا، معاون “امور بین‌الملل وزارت نفت” روز چهارم آبان با ابراز امیدواری نسبت به اینکه ایران بتواند «افزایش صادرات خود را در قالب سقف اوپک بقبولاند» گفت «برخی کشورها باید از تولید و صادرات خود بکاهند تا جا برای افزایش صادرات نفت ایران باز شود».
به گفته وی، در این خصوص «با عربستان آن‌گونه که باید مذاکره نشده» اما ایران با «کشورهایی مانند ونزوئلا و الجزایر مذاکره کرده‌ است».
مقامات جمهوری اسلامی امیدوارند که بلافاصله بعد از لغو تحریم‌های جهانی علیه این کشور، صادرات نفت ایران ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد؛ هرچند که به باور بسیاری از کارشناسان، این امیدواری “بسیار خوشبینانه” است.
اعتراض جمهوری اسلامی به تحلیل “بانک جهانی”
جدیدترین گزارش “بانک جهانی” درباره سهولت کسب و کار در کشورهای مختلف، از جمله ایران با اعتراض مقام‌های جمهوری اسلامی همراه شد.
“بانک جهانی” در جدیدترین گزارش خود درباره سهولت کسب و کار در کشورهای مختلف، پیش‌بینی کرد که ایران در سال میلادی آینده، با یک پله پیشرفت در میان ۱۸۹ کشور در رتبه ۱۱۸ قرار خواهد گرفت.
در ارزیابی این نهاد معتبر بین‌المللی، ایران در مجموع ۵۷/۴۴ امتیاز کسب کرده است. متوسط رتبه کشورهای خاورمیانه در این تحلیل، ۱۱۴ گزارش شده و به این ترتیب، ایران چهار پله پایین‌تر از متوسط رتبه کشورهای خاورمیانه قرار دارد.
بر اساس این تحلیل، کشورهای امارات متحده عربی، عمان، عربستان و اردن چهار کشوری هستند که نسبت به ایران، از شاخص سهولت کسب و کار بهتری برخوردارند.
این گزارش اما با اعتراض مقام‌های جمهوری اسلامی همراه شد؛ به گونه‌ای که “معاون اقتصادی وزیر اقتصاد” روز ۱۱ آبان ماه در یک نشست خبری گفت که «مکاتبات ما با این بانک برای اصلاح اشتباهات، کلیدی و موثر واقع شد».
شاپور محمدی با انتقاد از “نادیده گرفته شدن شرایط صدور مجوزها در سازمان امور مالیاتی و گمرک” و همچنین “بهبود شرایط تجارت فرامرزی ایران” افزود: «این موارد در گزارش‌های سال آینده باید انعکاس صحیح‌تری داشته باشد.»
یورو و طلا در سراشیبی
در نیمه اول آبان ماه امسال، به جز دلار امریکا، بهای یورو، سکه نیم‌بهار و تمام بهار آزادی کاهش یافت. بهای دلار امریکا از ۳۴۵۵ تومان در ابتدای این ماه به ۳۴۹۸ تومان در میانه‌ آبان رسید اما بهای یورو از ۳۹۵۰ تومان به ۳۸۴۲ تومان کاهش پیدا کرد.
قیمت سکه تمام‌بهار آزادی نیز با افتی محسوس از ۹۴۱ هزار و ۵۰۰ تومان به ۹۱۸ هزار تومان رسید و بهای سکه نیم‌بهار آزادی هم از ۴۷۰ هزار به ۴۶۸ هزار تومان کاهش یافت.
شاخص کل بورس نیز در نیمه‌ی آبان، در ۶۲۹۲۷ واحدی به کار خود پایان داد. این شاخص بعد از چند روز حرکت آرام و منفی، سرانجام روند صعودی در پیش گرفت و با افزایش ۱۱۵ واحدی، به مرز ۶۳ هزار واحد نزدیک شد.
بورس تهران با گزارش ضعیف ۶ ماهه شرکت‌ها مواجه شده است و فعالان بازار بورس همچنان در انتظار انتشار اخبار مثبت سیاسی و اقتصادی به سر می‌برند.
در میانه‌ی آبان ماه، بیشتر اقبال و توجه سهام‌داران به گروه‌های کوچک معطوف بوده است و شرکت‌ها و صنایع بزرگ به دلیل وضعیت نامناسب خود، از جلب نظر سهامداران باز ماندند.