جان کری: آمریکا به همکاری با کشورهای آسیای میانه متعهد است

• 2 ساعت پیش

هم‌رسانی

جان کری، وزیر خارجه آمریکا، به رهبران پنج کشور آسیای میانه اطمینان داده است که واشنگتن به همکاری با این کشورها برای تأمین ثبات منطقه‌ و تقویت مراقبت از مرزهایشان با افغانستان متعهد است.

آقای کری روز سه شنبه ۱۲ آبان (۳ نوامبر) پس از دیدار با امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان در شهر دوشنبه گفت که در میان کشورهای آسیای میانه، تاجیکستان به خاطر طولانی‌ترین مرزی که با افغانستان دارد، و چالش‌های امنیتی ناشی از آن موقعیت منحصر به فردی دارد.

وی افزود: "ما تاکید کردیم که دولت ایالات متحده به همکاری با تاجیکستان و کشورهای دیگر منطقه برای تقویت امنیت مرزهایشان متعهد است. ما تصمیم رئیس جمهور باراک اوباما در مورد باقی گذاشتن نیروهای اضافی در افغانستان به خاطر کمک به ثبات منطقه‌ای را نیز بررسی کردیم."

به گفته آقای کری، او در دیدار با پرزیدنت رحمان چالش‌های اقتصادی پیشاروی این کشور را که ناشی از رکود اقتصادی روسیه و چین است، و راه‌های افزایش همگرایی میان کشورهای آسیای میانه را بررسی کرده است.

رکود ناشی از کاهش بهای نفت و تأثیر تحریم‌های غرب علیه روسیه به کاهش پول‌ انتقالی توسط بیش از یک میلیون کارگر مهاجر تاجیک منجر شده و اقتصاد وابسته به پول مهاجرت تاجیکستان را به زانو درآورده است.

از مسائل دیگر مورد گفتگوی وزیر خارجه آمریکا و رئیس جمهوری تاجیکستان مسئله انرژی، به‌ویژه کمبود برق در تاجیکستان و اختلاف این کشور با ازبکستان بر سر بنیاد نیروگاه‌های آبی بوده است. این دو کشور به‌ویژه بر سر طرح بنیاد نیروگاه "راغون" در جنوب تاجیکستان اختلاف شدید دارند.

آقای کری ضمن تاکید بر ایجاد تنوع در عرصه تولید انرژی گفت که با آقای رحمان دورنمای پنج ساله رشد انرژی تاجیکستان را هم بررسی کرده است. این چشم انداز امکان می‌دهد این کشور "همه انرژی (مورد نیاز) افغانستان و مردم خودش را" تأمین کند.

وی بر ضرورت گسترش همکاری‌های منطقه‌ای میان "کشورهایی که آب دارند و آنهایی که ندارند و برای کشاورزی به آب نیاز دارند" در آسیای میانه تاکید کرد و گفت آمریکا در این زمینه به این کشورها کمک خواهد کرد.

ضمناً، در دیدار مشترک آقای کری با وزیران خارجه پنج کشور منطقه که روز یکشنبه در شهر سمرقند در ازبکستان دایر شد، طرف‌ها بیانیه‌ای در باره شراکتشان با آمریکا در قالب "پنج به علاوه یک" صادر کردند.

در آستانه سفر جان کری به آسیای میانه چندی از سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر از او خواسته بودند که موضوع نقض حقوق بشر و سرکوب مخالفان را با رهبران "خودکامه و مادام‌العمر" این منطقه مطرح کند.

به‌ویژه دیدبان حقوق بشر آقای کری را توصیه کرده بود که از رئیس جمهوری تاجیکستان بخواهد که ده‌ها تن از فعالان حزب نهضت اسلامی تاجیکستان را که در پی درگیری‌های اوایل ماه سپتامبر در حوالی شهر دوشنبه بازداشت شدند، آزاد کند و فعالیت آزاد این حزب مخالف را اجازه بدهد.

آقای کری در این باره گفت: "در نهایت، ما درباره دشواری‌ها و چالش‌های مبارزه با تروریسم و افراط گرایی خشن صحبت کردیم. این که چه طور این مبارزه می‌تواند مؤثر واقع شود، به شیوه‌ای که این مبارزه معادلات حقوق بشر، آزادی‌های مذهبی و توانایی مشارکت مردم در امور سیاسی را به هم نزند. نباید اجازه داد که مبارزه با افراط گرایی حق مشارکت مردم در تعیین حکومت و به‌ویژه آزادی‌های عبادی آنها را به خطر اندازد."

تحلیلگران می گویند آمریکا در آسیای میانه با دو چالش جدی روبروست: یکی تهدیدهای امنیتی ناشی از وضعیت افغانستان و دیگری نفوذ روزافزون روسیه و چین در منطقه. به‌ویژه روسیه به بهانه تهدید طالبان و داعش در شمال افغانستان اخیراً حضور نیروهای نظامی خود در تاجیکستان را به طور چشمگیری افزایش داده است.

به نظر می‌رسد که حالا دولت باراک اوباما به دنبال دستیابی به همگرایی بیشتر کشورهای آسیای مرکزی برای مقابله با هردو چالش است. از دید آمریکا هرچه این پنج کشور با هم متفق‌تر شوند، بهتر می‌توانند جلوی این دو چالش بایستند.

اما از سوی دیگر، وجود نظام‌های خودکامه و آلوده به فساد، و رهبران "مادام العمری" که حاضر نیستند از سرکوب مخالفان و نقض پیوسته حقوق بشر دست بردارند، مانع بزرگی در راه رسیدن به این هدف است.